İdari Para Cezalarının Kesinleşmesi Sonrasında Para Cezasının Dayanağı Olan Fiilin Adli Yargı Yerlerinde Yapılan Yargılama Sonrası Hukuki Niteliğinin Değişmesinin İdari Para Cezasına Etkisi

 İdare Hukuku - Av. Arb. Ahmet ÖNEN

İdari Para Cezalarının Kesinleşmesi Sonrasında Para Cezasının Dayanağı Olan Fiilin, Adli Yargı Yerlerinde Yapılan Yargılama Sonrası Hukuki Niteliğinin Değişmesinin  İdari Para Cezasına Etkisi

Bilindiği üzere; başta Karayolları Trafik Kanunu olmak üzere birçok kanundan kaynaklı olarak çeşitli idari para cezaları uygulanabilmektedir.

İdari para cezalarına ilişkin itirazlar ve ödeme sürelerine ilişkin çeşitli düzenlemeler bulunmakta, en nihayetinde cezanın kesinleşmesi ve ödenmemesi halinde ise 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir.

Bir diğer yandan, idari para cezalarına konu olan eylemlerin bazılarında adli yargıya intikal edecek sonuçları da olabilmektedir. Bunlardan en yaygını, alkollü araç kullanmaktan idari para cezası uygulanmış bir sürücü, şartların sağlanması halinde trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan ( TCK 179 ve 180’ nci maddeler ) adli yargı yerinde Asliye Ceza Mahkemesi’ nde yargılanmaktadır. Yine bazı olaylarda, uygulanan idari para cezasına konu olan eylem nedeniyle Özel Belgede Sahtecilik ( TCK 207’ nci Madde ) ve Resmi Belgede Sahtecilik ( TCK 204’ ncü Madde ) suçlarından yargılama gündeme gelebilmektedir.

Uygulanan idari para cezasının tebliğden itibaren süresi içerisinde yargı yoluna başvurulmaması ya da yargılama ile itirazların kabul edilmemesi halinde idari para cezası kesinleşmekte ve süresi içerisinde ödeme yapılmaması halinde, 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ödeme emri gönderilmektedir.

6183 Sayılı Yasanın 58’ nci maddesinde ise; kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığını, kısmen ödendiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürerek tebliğden itibaren 15 gün içerisinde itirazda bulunabileceği belirtilmektedir.

Bununla birlikte, idari para cezalarının kesinleşmesinden sonra söz konusu para cezasının tahsili amacıyla ödeme emri gönderilmiş olsa dahi, anılan para cezasının dayanağı olan fiilin adli yargı yerlerinde yapılan yargılama neticesinde ortadan kalkması durumunda, bu durumun ilgili ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davada irdelenmesi hakkaniyet kuralları gereğince elzemdir.

Yasal sürecinin takibini yapmış olduğumuz bir olayda; şahsın kullanımında olan ve benzer plakalara sahip şirket araçlarından bir tanesi, Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerinin uygulama yaptıkları kontrolde durdurulmuş, araç şase numarası ile plakanın tutmadığı gerekçesi ile 6.050,00-TL idari para cezası uygulanmış ve Resmi Belgede Sahtecilik suçundan Cumhuriyet Savcılığına şikâyette bulunulmuştur. Savcılık soruşturması neticesinde Asliye Ceza Mahkemesinde dava açılmış, bir diğer yandan da idari para cezası kesinleşmiştir. 

Asliye Ceza Mahkemesi yapmış olduğu yargılama neticesinde, savunma ve delillerimizi de dikkate alarak olayda kasıt bulunmadığı ve plakaların takılırken araçların karıştırıldığı ve yanlış araçlara takıldığı anlaşıldığından beraat kararı vermiştir. Zira yapılan araştırmada benzer marka, model ve renkte olan araçların bakım ve temizlik esnasında sökülen plakaların yanlışlıkla karıştırıldığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan idari para cezası kesinleştiğinden ödeme emri gönderilmiş ve yasal süresi içerisinde İdari Yargı’ da ödeme emrinin iptaline ilişkin dava açılmıştır.

İdare Mahkemesi yapmış olduğu, inceleme neticesinde; söz konusu idari para cezasının kesinleşmesinden sonra ortaya çıkan yeni hukuki duruma göre, anılan para cezasına dayanak fiilin, gerekçesine yer verilen Mahkeme kararıyla ( Asliye Ceza Mahkemesi ) davacının işlemediği sabit olduğundan, söz konusu fiil esas alınarak idari para cezasının tahsili amacıyla gönderilen ödeme emrinin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle ödeme emrinin iptaline karar vermiştir.

Netice olarak; kesinleşmiş bir idari para cezası nedeniyle gönderilmiş olan ödeme emrinde, idari para cezasına konu olan eylemle ilgili yeni bir hukuki durum gündeme gelmiş ise, bu konuyla ilgili itirazlar İdari Yargı nezdinde öne sürülmelidir. Her ne kadar kesinleşmiş bir idari para cezası bulunsa da fiilin ortadan kalkması durumunda hakkaniyet kuralları gereği somut olay irdelenmeli ve buna göre bir değerlendirme yapılmalıdır.

            -Detaylı bilgi ve kaynakça için lütfen iletişime geçiniz. Herhangi bir hak kaybı yaşamamak için yaşadığınız hukuki sorunlarda avukatınıza danışınız. 

Av. Arb. Ahmet ÖNEN